EΛΛAΔA Hμερομηνία δημοσίευσης: 21-08-05

Aνοικτό μουσείο μεταλλείων, σχεδιάζουν στη Στρατονίκη πολιτιστικοί σύλλογοι για να αναδείξουν τον φυσικό πλούτο

Tης Aλεξανδρας Mανδρακου

Eνα μουσείο που θα ταξιδεύει τον επισκέπτη στην πλούσια ιστορία και τον άγνωστο σε πολλούς φυσικό πλούτο των Μαντεμοχωρίων, γνωστών για την επί 25 αιώνων μεταλλευτική τους δραστηριότητα στην κεντρική Μακεδονία προτείνουν δύο πολιτιστικοί σύλλογοι της περιοχής που υποστηρίζουν πως ένα εναλλακτικό μοντέλο αξιοποίησης και ανάδειξης του τόπου τους είναι δυνατό. Σύμφωνα με μελέτη που εκπονήθηκε και παρουσιάζεται σήμερα στην αίθουσα τελετών του Δημοτικού Σχολείου Στρατονίκης Χαλκιδικής στο πλαίσιο ημερίδας με τίτλο «Μοχλός ανάπτυξης ο Πολιτισμός» την οποία διοργανώνουν ο Σύλλογος Στρατονικιωτών Θεσσαλονίκης «Στρατονίκεια Πόλις» και το Κέντρο Πολιτισμού «Αριστοτέλης ο Σταγειρείτης», η βορειοανατολική Χαλκιδική θα μπορούσε με τις κατάλληλες υποδομές να φιλοξενήσει τη δημιουργία ενός πολιτιστικού πάρκου που θα εξοικειώνει τον επισκέπτη με τη λαογραφική παράδοση, την ιστορία και την περιβαλλοντική κληρονομιά της περιοχής. Συγκεκριμένα, προτείνεται η λειτουργία υπαίθριου μουσείου μεταλλείων, η χάραξη πολιτιστικών διαδρομών, καθώς επίσης η ίδρυση και λειτουργία κέντρου έρευνας και μελέτης του Στρατονικού Oρους, ενταγμένου στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000, στην περιοχή των Μαντεμοχωρίων.

H πρώτη απόπειρα
«Η πρώτη απόπειρα έγινε πριν από 3 χρόνια περίπου, όταν το Μάιο του 2002 η πρόταση κατατέθηκε στη Νομαρχία Χαλκιδικής και κοινοποιήθηκε στην Αναπτυξιακή Εταιρεία Χαλκιδικής, ώστε να ενταχθεί σε αναπτυξιακά προγράμματα, χωρίς ωστόσο να υπάρξει στη συνέχεια η εκδήλωση ενδιαφέροντος για την υλοποίησή της», εξηγεί στην «Κ» ο εκ των συντακτών της μελέτης, κ. Δημήτρης Λουζικιώτης. «Πρόσφατα καταθέσαμε και πάλι τη μελέτη στον πρωθυπουργό, στην περιφέρεια Μακεδονίας – Θράκης και στα συναρμόδια υπουργεία και ελπίζουμε πως αυτή τη φορά δεν θα περάσει απαρατήρητη. Εξάλλου, το αδιέξοδο στο οποίο οδήγησε την ευρύτερη περιοχή ο μονόδρομος των μεταλλείων τα τελευταία 50 χρόνια είναι δεδομένο. Στοχεύουμε λοιπόν, αφενός στην ενημέρωση των κατοίκων, αφετέρου στην ευαισθητοποίηση των αρμοδίων φορέων. Και προτείνουμε ένα νέο δρόμο ανάπτυξης, κατά τον οποίο η οικονομική δραστηριότητα θα συμβαδίζει με την πολιτιστική και περιβαλλοντική κληρονομιά του τόπου μας».

Oλοκληρωμένη μελέτη
Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, η ολοκλήρωση του έργου που κοστολογείται στα 11 εκατομμύρια ευρώ, προβλέπει καταρχάς τη δημιουργία τοπικού Μουσείου Μεταλλείων και Πολιτιστικών Διαδρομών, όπου μέσω μόνιμων εκθεμάτων, έντυπου και διαδραστικού πληροφοριακού υλικού ο επισκέπτης θα έρχεται σε μια πρώτη επαφή με την πλούσια μεταλλευτική ιστορία της περιοχής και θα ξεκινά την περιήγησή του στην ευρύτερη ζώνη των Μαντεμοχωρίων, ακολουθώντας μία από τις προτεινόμενες διαδρομές γνωριμίας με την περιοχή. Παράλληλα, σχεδιάζεται η λειτουργία δεύτερης κεντρικής εγκατάστασης, που θα στεγάζει το Κέντρο Eρευνας και Μελέτης του Στρατονικού ορους και με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων – Υγροτόπων θα δραστηριοποιείται στην καταγραφή, την έρευνα, τη μελέτη και την πληροφόρηση του κοινού για το Στρατονικό Oρος.
Επίσης προτείνεται η χάραξη εκτενούς δικτύου πολιτιστικών διαδρομών με τοπικούς σταθμούς – εστίες της τοπικής ιστορίας, που θα καλύπτει το σύνολο των υπαίθριων μνημείων της περιοχής, όπως τις αρχαίες πόλεις Στάγειρα και Aκανθο, σύγχρονους οικισμούς που διατηρούν μέχρι και σήμερα στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, θέσεις προβιομηχανικών μεταλλευτικών εργασιών, περιπατητικές διαδρομές στα μονοπάτια του Στρατονικού Oρους αλλά και στάσεις σε αντιπροσωπευτικά κτίρια της νεότερης περιόδου, όπως το οθωμανικό χαμάμ και τον Πύργο του Μαδέμ Αγά. Κατά μήκος του δικτύου, υπάρχει μάλιστα η πρόβλεψη λειτουργίας κατά τόπους σταθμών πληροφόρησης, που με τη χρήση των νέων τεχνολογιών θα κατευθύνουν τον επισκέπτη για μια καλύτερη γνωριμία με την περιοχή.
Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στο συντονισμό εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που θα απευθύνονται τόσο σε οργανωμένες ομάδες επισκεπτών όσο και σε σχολεία και θα εξοικειώνουν τους συμμετέχοντες με θέματα όπως τη διάρθρωση των Μαντεμοχωρίων στην Τουρκοκρατία και τη σχέση τους με τη λειτουργία των μεταλλείων ή τη μελέτη της περιοχής μέσα από περιηγητικά κείμενα της ίδιας περιόδου. «Στόχος μας είναι δεν είναι να λειτουργήσει ένα μουσείο που θα προσφέρει στατικά εκθέματα και μόνο. Ο στεγασμένος χώρος θα είναι η αφετηρία και από εκεί και ύστερα ολόκληρη η περιοχή θα μετατραπεί σ’ ένα ανοιχτό μουσείο, όπου θα αναπτύσσονται δράσεις περιβαλλοντικού και πολιτισμικού τουρισμού με σεβασμό στην ταυτότητα του τόπου».

Περιηγήσεις
Μια χαρακτηριστική διαδρομή στο υπαίθριο μουσείο των Μαντεμοχωρίων θα μπορούσε να ξεκινά, σύμφωνα με τον κ. Λουζικιώτη, από τη Στρατονίκη, το «κεφαλοχώρι» της περιοχής, όπου προβλέπεται και η λειτουργία του Μεταλλευτικού Μουσείου, να συνεχίζει με περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Ακάνθου και επίσκεψη στα καρνάγια της περιοχής και να καταλήγει στη Στρατονίκη με ενδιάμεση στάση στο όρος Κάκκαβος, όπου βρίσκεται ο παλιός νερόμυλος της μονής Ιβήρων. «Πρόκειται για μία από τις 5 προτεινόμενες διαδρομές.
Οι υπόλοιπες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων πεζοπορία και ανάβαση στην κορυφή του Στρατονικού Oρους, ξενάγηση στις μεταλλευτικές εγκαταστάσεις, στον αρχαιολογικό χώρο των αρχαίων Σταγείρων, στάσεις στα παρατηρητήρια, επισκέψεις σε βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία. Εξάλλου, ανάλογα με την πρόοδο του έργου και την αποδοχή που θα έχει, θα δημιουργηθούν και νέες διαδρομές», εξηγεί ο κ. Λουζικιώτης. «Εμείς ρίχνουμε το σπόρο και μακάρι ολόκληρη η περιοχή να γίνει ένα πολιτιστικό πάρκο…».

Mια σχέση διάρκειας 2.500 χρόνων…
Η σχέση Μαντεμοχωρίων και μεταλλείων ξεκινά 2.500 χρόνια πριν, την εποχή του βασιλιά της Μακεδονίας Φιλίππου. Η αξιοποίηση και λειτουργία των μεταλλείων συνεχίζεται στα ρωμαϊκά και βυζαντινά χρόνια, περνά στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και μετά τον πόλεμο περιέρχεται στον Πρόδρομο Μποδοσάκη – Αθανασιάδη. Το 1995 τα ιστορικά Μεταλλεία Κασσάνδρας πωλούνται έναντι ευτελούς ποσού στην TVX Gold, ξεσηκώνοντας κύμα αντιδράσεων μεταξύ των κατοίκων των Μαντεμοχωρίων.
Είχαν προηγηθεί οι διαβεβαιώσεις από την πλευρά της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ για τη χορήγηση άδειας εξόρυξης χρυσού, που θα χρησιμοποιούσε ως μέθοδο διαχωρισμού την επικίνδυνη για το περιβάλλον κυάνωση, χωρίς προηγουμένως να απαιτεί την επιβεβλημένη σε αυτές τις περιπτώσεις, πλήρη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Το ΣτΕ δικαιώνει τους κατοίκους και με απόφασή του δεν επιτρέπει να προχωρήσουν περαιτέρω οι διαδικασίες για την εξόρυξη χρυσού.

 

Σχετικό link: http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_566028_21/08/2005_153890